Waar praat je niet over als je in het buitenland woont? Expatorganisatie Global Connection deed een onderzoek naar de belangrijkste taboes onder expats.

Nederlanders zien zichzelf als 'open en direct'. Dat geldt ook voor Nederlanders in het buitenland. Maar taboes, 'zaken waar je niet over spreekt of wat je niet behoort te doen, zijn er wel degelijk onder expats,' zegt Jacqueline van Haaften, directeur van Global Connection, een organisatie die expats en hun partners ondersteunt.

Van Haaften woonde in Singapore en het Caribische gebied en kreeg zelf te maken met de taboes die spelen in een expatgemeenschap. 'In Singapore irriteerde het me in het begin dat het zo goed leek te gaan met alles en iedereen. Men was blij met z'n leventje, de kinderen deden het goed op school, men was tevreden met het werk, het huwelijk liep op rolletjes.'

Nep
'Echt, een plastic fantastic cultuur,' vervolgt Van Haaften. 'Maar als je een tijdje rondloopt, merk je dat mensen voorzichtig zijn in wat ze met anderen delen. Ze laten het achterste van hun tong niet zien. Dat vond ik opmerkelijk.'

In totaal deden zo'n 200 mensen verspreid over tientallen nationaliteiten mee aan het onderzoek van Global Connection. Van Haaften: 'We hebben expats eerst ruim 30 taboes voorgelegd met de vraag aan te geven hoe moeilijk of makkelijk die taboes bespreekbaar zijn in hun expatgemeenschap.'

Eigen top-5
'Daarna vroegen we ze om een eigen top-5 te maken van zaken die volgens hen de grootste taboes in de expatgemeenschap zijn,' zegt Van Haaften. 'Dat hoeft niet te betekenen dat ze er ook zelf mee te maken hebben, het kan zijn dat ze het in hun omgeving waarnemen.'

Bovenaan de zelf genoemde taboes staan relatieproblemen, gevolgd door eenzaamheid en overspel. Alcoholgebruik is ook een lastig gespreksonderwerp en discussiëren over geld. Dat laatste is toch opmerkelijk omdat veel expats goed in de slappe was zitten.

Er op achteruit
Van Haaften: 'Dat moet je niet te hard zeggen. Toen je als eenverdiener meeging met je partner ging je erop vooruit. Nu moeten veel partners werk achterlaten en komt het regelmatig voor dat ze er financieel op achteruit gaan.'

Een opmerkelijk taboe gaat over opvoeden. Een vrouw schrijft dat binnen de expatgemeenschap een gesprek over een gewone opvoeding not done is. Van Haaften begrijpt dat wel: 'Binnen de klassieke expatgemeenschap is alles net een beetje chiquer en luxer.'

De scholen zijn duurder. Kinderen worden soms gehaald en gebracht door een chauffeur. Expats hebben soms personeel. Van Haaften: 'Ik heb Nederlandse kinderen eens bedienend personeel horen commanderen. Niemand vraagt zich hardop af of dat normaal is. Daar praat je niet over met elkaar.'

Functie
Van Haaften begrijpt de functie van taboes in expatgemeenschappen. 'Mensen zijn voorzichtig. Je bent veel meer bezig met de vraag: 'Tegen wie praat je en welke gevolgen heeft dat.' De vrouw waar je mee spreekt kan de vrouw van de baas van je man zijn of de vrouw van een goede klant. Als je de vrouw van je baas vertelt dat je kinderen problemen hebben op school kan dat gevolgen hebben voor de baan van je partner.'

Daarnaast voelen expats zich ook verantwoordelijk voor de goede naam van het bedrijf. 'Als je een conflict krijgt of bepaalde regels overschrijdt kan dat gevolgen hebben voor het imago van het bedrijf.'

Netwerk
Van Haaften schrijft taboes ook toe aan de beperkingen van een expatgemeenschap: 'Thuis in Nederland heb je je eigen netwerk. Met je vrienden bespreek je andere dingen dan met je ouders, buren of kennissen. Dat uitgebreide netwerk valt weg.'

Volgens Van Haaften functioneren taboes als middel om de 'de schone schijn' hoog te houden. 'Wat mij opvalt is dat expats op de lastigste plekken het meest open met elkaar omgaan. Als de situatie lastiger is, moet je vaker een beroep op elkaar doen. Dat versnelt de vriendschap dan is het moeilijker om die schone schijn op te houden.'

Gewogen
'Zet dat tegenover een plek met een grote expatgemeenschap in een rijk land,' vervolgt Van Haaften. 'Dan word je toch gewogen. Wie ben je, wat doet je man. Als het leven makkelijker is en je kunt makkelijk doorleven ga je niet onmiddellijk de vuile was buiten hangen, maar is de verleiding groter zaken te verzwijgen.'